عمارت ارباب هرمز در منطقهای معروف به «باغ اناری» كه سالهاست باغ انار آن از بین رفته، قرار گرفته است. هرمز، ارباب معروفی است كه در اواخر دوران قاجار و اوایل پهلوی منطقهی تهرانپارس را تأسیس كرد.در قلب پارك پلیس، عمارتی دوطبقه با سرستونها و گچبریهایی بینظیر قرار دارد كه هنر ایرانی را بهنمایش میگذارد.
این باغ كه در گذشته ۳۲ هكتار مساحت داشته میراث ارباب جمشید پدر، برای ارباب هرمز پسر است. ارباب هرمز در گذشته مالك اصلی زمینهای تهرانپارس و از متولیان زرتشتی شكلدهنده این منطقه بوده در اواخر دوران قاجار و اوایل پهلوی، منطقه تهرانپارس را تأسیس میكند. در سالهای ابتدایی ۱۳۰۰ ارباب هرمز استخر عمارت خود را بهجای مالیات به وزارت دارایی آن دوران بخشید و بر این اساس، خیابان منتهی به باغ اناری به این نام معروف شد.ارباب هرمز كه یكی از منصفترین و بخشندهترین مالكان تهرانپارس بوده، در زمان شهرداری مهام به كمك گروه مهندسانی كه طراحی بهشتزهرا را انجام داده بودند، اقدام به خیابانبندی و جدولكشی در تهرانپارس میكند.
فلكه چهارم تهرانپارس، پارك پلیس، باغ اناری و بالاخره عمارت ارباب هرمز؛ این كلمات یك خان زرتشتی به نام ارباب جمشید و فرزندان او ـ هرمز و آرش ـ را به یاد ساكنان قدیمی شمال شرق تهران میآورند. اكنون عمارت قاجاری «ارباب هرمز» تنها یادگار باقیمانده از اوست كه قدیمیترهای تهرانپارس خاطرات خود را با آن مرور میكنند.
این اثر به عنوان یكی از بی نظیرترین آثار به جا مانده از دوران قاجار با تزیینات منحصر به فرد بوده است.
در قسمت شمالی و انتهایی باغ، در میان درختان نمای آجری خانهای قدیمی كه خانه باغ بزرگ ارباب است به چشم میخورد. خانهای كه رو به سوی دشت تهران و پشت به كوهستان البرز دارد. نزدیكتر كه میشوم در اولین نگاه، سقف فلزی و قدیمی خانه را میبینم كه پر از دودكش است و از رونق مطبخخانه در سالهای دور خبر میدهد. این عمارت كه از كم نظیرترین آثار بجا مانده از دوران قاجار در شرق تهران به حساب میآید خانهای با تزیینات اعیانی و منحصر به فرد است كه با وجود همه بیتوجهیها هنوز رنگ و لعابی از معماری قدیم ایران را در خود حفظ كرده است.
این عمارت قاجاری در دو طبقه و در بخش میانی باغ اناری قرار گرفته است، كه شامل یك تالار مجلل در طبقه نخست با ۸ پایه ستون و سر ستون های كرنتی و سقف گچ بری شده با طرح های زیبای هنر ایرانی است. تزیینات چوبی و گچ بری های رنگ شده در طبقه دوم این عمارت نیز به همراه اتاق های مجلل با معماری قاجاری جلوه ویژه ای به این بنای تاریخی زرتشتی بخشیده است.
عكاسخانهی شهر، عطاری شهر و شاید مغازههای دیگر با پسوند «شهر» تا چندی پیش در هریك از اتاقهای این عمارت كه به گفتهی برخی ساكنان منطقه، تنها بنای تاریخی در شمال شرقی تهران است، فعالیت میكردند و بهمرور زمان غیرفعال شدند.
این عمارت پس از سالها بیتوجهی از سوی متولیان، سرانجام در سال ۱۳۸۴ توسط مسؤولان سازمان میراث فرهنگی و گردشگری باشماره ۱۴۶۱۰در فهرست آثار ملی به ثبت رسید.
همچنین از سال ۸۴ مرمت این بنای تاریخی در دستور كار شهرداری منطقه قرار گرفت تا با مرمت این عمارت و تغییر كاربری آن، قدری وضعیت بنا سروسامان یابد و به نظر میرسد این بنا بهزودی آماده خواهد شد. ویژگیهای خاص معماری این عمارت دو طبقه، جلوه ویژهای به این بنای تاریخی زرتشتی داده است
مسیر اتوبوس بعد از پیاده شدن و خروج از مترو در ایستگاه تهرانپارس در بزرگراه رسالت غرب، در ایستگاه تیر انداز سوار اتوبوس خط ۸۸۰۸ پایانه علم و صنعت-شهرك فرهنگیان شوید و در ایستگاه پلیس پیاده شوید. این عمارت در پارك پلیس واقع شده است.
مسیر مترو نزدیكترین ایستگاه مترو به یوستان پلیس، ایستگاه تهرانپارس است. می توانید با هر نوع وسیله نقلیه عمومی از جمله تاكسی و اتوبوس به فلكه چهارم تهرانپارس بروید. با كمی پیاده روی به بوستان پلیس خواهید رسید.
مسیر خودروی شخصی در مسیر بزرگراه شهید حسن باقری به شمال حركت كنید. پس از آن با گردش به راست وارد بلوار استقلال شوید.مسیر را در بلوار استقلال ادامه دهید. پس از ۳۵ متر به بوستان پلیس می رسید.
آدرس : تهران – خیابان تهرانپارس – فلكه چهارم تهرانپارس – پارك پلیس


