مدرسه تومانیان تبریز ، در سال ۱۸۹۵میلادی برابر با ۱۳۰۲ هجری قمری ، توسط برادران تومانیان بهیاد خواهر ناكام خود «تامارا تومانیان»، به عنوان نخستین مدرسۀ دخترانه برای دختران ارمنیِ ساكن در تبریز بنا نهاده شد. بنای این مدرسه در دو طبقه بههمراه زیرزمین با فرمی خطی كاملاً از آجر و با پیِ سنگی ساخته شده است. پنجرههای بلند تاقی، دو سنتوری برفراز ورودی بنا، دو قوس هلالی در طرفین آسمانه و مجموعۀ آجركاریهایی كه در نهایت بلوكهای آجری سهبُعدی را به نمایش میگذارند، نمای كلی این بنا در هر دو جانب آن را ساختهاند. كل بنا بهگونهای تداعیگر تركیبی از كلیساهای ارمنی آجری و ابنیۀ قاجاری سطح شهر است.
مدرسه تومانیان یكی دیگر از مدارس تاریخی تبریز است كه قدمت آن به دوره قاجار برمیگردد. این مدرسه در خیابان شریعتی جنوبی (شهناز)، كوچه بارون آواك واقع شده و در سال ۱۸۹۵ میلادی توسط خانوادهای ارمنی با همین نام ساخته شده است. جالب است بدانید اعتبار ساخت این مدرسه هزینهی جهیزیه دختر جوان و ناكام خانواده ارمنی تومانیان ساخته شده است. این بنا وقفی بوده و مدیریت آن با خلیفهگری ارامنه آذربایجان است.

معماری مدرسه
مدرسه تومانیان در سه طبقه ساخته شده است و از همان ابتدا به عنوان مدرسه ساخته شده است. از ویژگیهای بارز این مدرسه اسكلتبندی محكم و آجری آن است. نمای ساختمان آجری بوده و قوسهای نیمدایرهای در بالای پنجرهها به شكل ابرو از زیباییهای این ساختمان است. این ساختمان آنقدر محكم استوار است كه تاكنون هیچ نیازی به تعمیرات جدی نداشته است و تنها اقداماتی كه اخیراً برای آن صورت گرفته نمزدایی بوده است. همچنین در سر در برخی ورودیها نیز تابلوهایی سنگی با خط ارمنی دیده میشود.مالكیت بنا وقفی و مدیریت آن با خلیفه گری ارامنه آذربایجان می باشد. این اثر، در تاریخ ۱ آذر ۱۳۷۸، با شماره ثبت ۲۵۱۹، به عنوان یكی از آثار ملی ایران، به ثبت رسیده است.

نحوه دسترسی به مدرسه تومانیان تبریز
مدرسه تومانیان نسبتاً در بخش مركزی تبریز واقع شده است. آدرس دقیق دسترسی به مدرسه عبارتست از: خیابان شریعتی جنوبی، كوچه بارون آواك (حوالی اهراب). دسترسی مدرسه تومانیان از دو مسیر اصلی امكانپذیر است. یك مسیر از طرف خیابان آزادی و سپس خیابان شریعتی جنوبی، كه اگر از این سمت میآیید توجه كنید كه عموماً به چهارراه آخر شنهاز گفته میشود. مسیر دوم هم از طریق مسیر اتوبوس BRT و میدان باغ گلستان (یا فجر) است. از طرف باغ گلستان میتوانید وارد خیابان اهراب شده و یا از خیابان خیام استفاده كنید. هر دوی این خیابانها به كوچه بارون آواك دسترسی دارند.


